|
آیندهپژوهی توسعه هوش مصنوعی در نظام سلامت ایران (۱۳۹۵–۱۴۰۴): تحلیل روندها، سناریوهای محتمل و ارائه راهکارهای سیاستی
|
سیروس صالح نسب   ، محمدسعید میرزایی ، مریم سیدنژاد ، محمد مرادی جو1 |
| 1- ، moradijoo@gmail.com |
|
|
چکیده: (18 مشاهده) |
زمینه و هدف: هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) به عنوان یکی از فناوریهای پیشرفته، پتانسیل بالایی برای تحول در نظام سلامت دارد. با این حال، توسعه هوش مصنوعی در نظام سلامت ایران با چالشهای متعددی مواجه است که نیازمند برنامهریزی استراتژیک مبتنی بر آیندهپژوهی میباشد. بنابراین هدف این مطالعه، آیندهپژوهی توسعه هوش مصنوعی در نظام سلامت ایران از طریق تحلیل روندها، طراحی سناریوهای محتمل و ارائه راهکارهای سیاستی است.
روش بررسی: این مطالعه با رویکرد آیندهپژوهی و بهصورت ترکیبی (آمیخته) در سه فاز اجرا شد. در فاز اول، با استفاده از تحلیل روند، شواهد، اسناد و مقالات علمی منتشرشده بین سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ بررسی و روندهای کلیدی شناسایی شد. همچنین در این مرحله، ۲۹ مستند و مقاله بهصورت نظاممند شناسایی و وارد فرایند تحلیل گردید. در فاز دوم، از روش دلفی سهمرحلهای با مشارکت ۱۲ خبره در حوزههای مرتبط استفاده شد و تحلیل تأثیرات متقابل عوامل و طراحی چهار سناریو محتمل توسعه هوش مصنوعی تا سال 1410 انجام شد. در فاز سوم، سناریوها از منظر اعتبار محتوایی، سازهای و پیشبینی بررسی و برای تدوین سیاستها، از روش تحلیل چندمعیاره با معیارهای امکانپذیری، اثربخشی، پذیرش اجتماعی و هزینه بهره گرفته شد. صحتسنجی نهایی راهکارها نیز در کارگاه تخصصی با مشارکت سیاستگذاران کلیدی انجام شد.
یافتهها: تحلیل روندها نشان داد که توسعه هوش مصنوعی در نظام سلامت ایران بهصورت تدریجی و لایهلایه در حال شکلگیری است، از آموزش مجازی و اقدامات فناورانه اولیه تا ایجاد نهادهای تخصصی، تنظیمگری اخلاقی و تصویب اسناد کلان در سالهای اخیر. با این حال، چالشهایی مانند ضعف زیرساخت داده، پراکندگی نهادی، کمبود نیروی انسانی متخصص و ناهماهنگی سیاستی همچنان پابرجاست. در فاز دلفی، ۲۸ عامل کلیدی در پنج دسته اصلی (فناورانه، اقتصادی، حقوقی-اخلاقی، اجتماعی-فرهنگی و مدیریتی) شناسایی شد که از میان آنها، ۱۴ روند بهعنوان عوامل کلیدی انتخاب گردید. همچنین، سناریوهای طراحیشده شامل چهار مسیر محتمل تحت عناوین «شکوفایی هوشمند»، «پیشرفت تدریجی»، «بازتعریف سلامت» و «فرصتهای از دسترفته» بودند که هرکدام بر اساس ترکیبی از سیاستگذاری، منابع، پذیرش کاربران، زیرساخت فناوری و سطح پیادهسازی، ابعاد مختلف آینده را ترسیم میکنند.
نتیجهگیری: یافتههای مطالعه نشان میدهد که توسعه موفق هوش مصنوعی در نظام سلامت ایران مستلزم رویکردی یکپارچه، سیاستگذاری بلندمدت، سرمایهگذاری هدفمند، ارتقاء سطح آمادگی دیجیتال و توانمندسازی منابع انسانی است. استفاده از سناریوهای طراحیشده میتواند به تصمیمسازان در شکلدهی به آیندهای هوشمند و پایدار در حوزه سلامت کشور کمک نماید. |
|
| واژههای کلیدی: آیندهپژوهی، هوش مصنوعی، نظام سلامت، سناریونویسی، ایران، تحلیل روند، دلفی، تحلیل تأثیرات متقابل |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
عمومى
دریافت: 1404/5/18 | پذیرش: 1405/2/9 | انتشار: 1405/4/30
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
