1- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران 2- گروه طب ایرانی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران 3- مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران 4- مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران ، j.mohammadi.4554@gmail.com
چکیده: (1944 مشاهده)
زمینه و هدف:بیماری دیابت ملیتوس با عوارض جدی مانند زخمهای دیابتی همراه است که در ۱۵ تا ۲۰ درصد موارد میتواند منجر به قطع عضو یا حتی مرگ و میر شود. این زخمها به دلیل عوامل پاتولوژیک پیچیده، چالشهای درمانی قابل توجهی ایجاد میکنند. از این رو، مطالعه مروری حاضر، با هدف بررسی اثرات ترمیمی و مکانیسم های عمل گیاهان دارویی در مدیریت زخمهای دیابتی انجام شده است. روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع مروری روایی می باشد، که برای شناسایی مقالات مرتبط، جستجویی جامع در پایگاههای داده Pubmed، Google Scholar، Scopus و Web of Science با کلیدواژههای "زخمهای دیابتی"، "گیاهان دارویی"، "ترمیم زخم"، "طب سنتی-ایرانی"، "Vitis vinifera"، "Launaea acanthodes"، "Nigella sativa"، "Morus nigra"، "Parvifelora fumaria"، "Elattaria cardamomum"، "Foenum graecum"، "Melilotus officinalis L"، "Curcuma longa L"، "Juglans regi"، "Prosopis farcta"، و "Ferula assa-foetida" جستجو شد و ۳۶ مقاله یافت گردید. پس از بررسی، در نهایت 26 مقاله به مرحله ارزیابی و تحلیل وارد شدند. یافته ها: یافتههای این مطالعه نشان میدهند که عصارههای گیاهی مختلف از جمله عصاره هسته انگور، گیاه چرخه، سیاهدانه، زغال اخته، شاه توت، شاتره، هل، شنبلیله، شاه افسر، زردچوبه، ریشه جغجغه و صمغ آنغوزه، دارای ترکیبات فعالی نظیر پلیفنلها و ویتامینها هستند که خاصیت آنتیاکسیدانی دارند و به طور قابل توجهی در بهبود زخمهای دیابتی مؤثرند. این ترکیبات با کاهش استرس اکسیداتیو، افزایش سنتز کلاژن، تحریک آنژیوژنز و کاهش التهاب، روند ترمیم زخم را تسریع میکنند. همچنین، برخی از این عصارهها با خاصیت ضد میکروبی و ضد التهابی خود، از عفونتهای ثانویه جلوگیری کرده و بهبود زخمهای دیابتی را تسهیل مینمایند. نتیجهگیری: اگرچهپیشرفتهایگوناگونیدرزمینهدرمانزخم های دیابتیحاصلشدهاست،اما بیشترایندرمانهااثراتنسبیداشتهومکملیکدیگربودهاندوجهتدرمانزخم های دیابتی، استفاده از گیاهان داروییبه عنوان راهکاری مؤثرتر ضروری میباشد. زیرا ویژگیهایی از جمله عوارض جانبی کمتر، هزینه کمتر، دسترسی بالا و کارایی بهتر در شرایط مزمن دارند. داروهای گیاهی در مقایسه با داروهای آلوپاتیک در پزشکی مدرن با چندین مکانیزم موجب بهبود زخمها میشوند. از اینرو، درمان زخمهای دیابتی با استفاده از گیاهان دارویی بر اساس یافتهها و بررسیهای این پژوهش میتواند به عنوان یکی از مناسبترین روشها معرفی شود.
Ebrahimi H, Mazaheri M, Honarvar A, Jafari Barmak M, Mohammadi J. Therapeutic Effects and Molecular Mechanisms of Medicinal Plants in the Management of Diabetic Ulcers: A Narrative Review. armaghanj 2025; 30 (6) :927-951 URL: http://armaghanj.yums.ac.ir/article-1-3782-fa.html
ابراهیمی هادی، مظاهری محمد، هنرور علی، جعفری برمک مهرزاد، محمدی جمشید. بررسی اثرات ترمیمی برخی از گیاهان دارویی و مکانیسم آنان بر زخم دیابتی: یک مطالعه مروری. ارمغان دانش. 1404; 30 (6) :927-951