fa اثرات تماس با مقادیر کم سرب بر روی یادگیری و حافظه اجتنابی در موش‌های صحرایی طی دوران پس از شیرخوارگی و بلوغ تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه و هدف: زودرس‌ترین و مهم‌ترین اثرات توکسیک سرب بر روی ارگان‌های مختلف بدن به صورت اختلالات عصبی و روانی می‌باشد. مشاهدات زیادی در مطالعه‌های کلینیکی نشان می‌دهد که مغز نسبت به اثرات مضر سرب بیشتر است. تماس با سطوح پایین سرب در دوران تکامل مغزی عصبی بر روی عملکرد سیستم اعصاب مرکزی اثر گذاشته و سبب ایجاد تغییراتی در عملکرد سیستم عصبی و اختلال در تکامل نورون‌ها می‌گردد. هدف از این تحقیق بررسی اثرات سرب بر روی یادگیری و حافظه موش‌های صحرایی نر طی دوران پس از شیرخوارگی و بلوغ بود. مواد و روش‌ها: این یک مطالعه تجربی است که در سال 1387 در دانشگاه آزاد اسلامی ‌واحد پرند انجام شد. آزمایش یادگیری و حافظه به روش آموزش اجتنابی فعال ، بر روی 8 گروه 9 تایی موش‌صحرایی نر از نژاد NMRI با وزن 30 ± 220 گرم شامل؛ 6 گروه آزمایش(3 گروه موش‌هایی که در دوران پس از شیرخوارگی یعنی سه هفته پس از تولد قرار داشتند و 3 گروه موش‌هایی که دوران بلوغ را سپری می‌کردند و همگی در معرض استات سرب با دوز های ۰۵/٠، ١/٠ و ۲/٠ درصد قرار گرفتند) و 2 گروه به عنوان شاهد گروه موش‌های دوران پس از شیر خوارگی و گروه موش‌های بالغ انجام شد. تعداد شوک‌های دریافتی به وسیله حیوان معیاری از کاهش یادگیری و حافظه در نظر گرفته شد. هر 6 گروه تیمار به مدت ٤۵ روز در معرض سرب قرار گرفتند. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون آماری تی دانشجویی تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که در گروه موش‌های دوران پس از شیر خوار گی غلظت ۰۵/٠ درصد استات سرب بر روی سرعت یادگیری و حافظه اثر معنی‌داری نداشت. غلظت ١/٠ درصد سرب سرعت یادگیری را به طور معنی‌داری کاهش داد( ۰۵/٠ >p ) و حافظه در این دوز کاهش داشت، ولی اختلاف معنی‌داری را با گروه شاهد در دوران پس از شیرخوارگی نشان نداد. غلظت 2/٠ درصد بر روی سرعت یادگیری و حافظه اثر داشت و اختلاف معنی‌داری را با گروه شاهد در دوران پس از شیرخوارگی نشان داد(05/0p<). در موش‌های بالغ غلظت ۰۵/٠ درصد استات سرب اگر چه باعث کاهش سرعت یادگیری و حافظه شد، ولی اختلاف معنی‌داری را نشان نداد. غلظت ١/٠ درصد سرب حافظه را به طور معنی‌داری کاهش داد ( ۰۵/٠ >p ) و سرعت یادگیری در این دوز کاهش داشت، ولی اختلاف معنی‌داری را با گروه شاهد بالغ نشان نداد. غلظت 2/٠ درصد بر روی سرعت یادگیری اثر معنی‌داری نداشت اما بر روی حافظه اثر داشته و اختلاف معنی‌داری را با گروه شاهد بالغ نشان داد( ۰۵/٠>p). نتیجه‌گیری: از آنجا که تغییرات در یادگیری و حافظه یک پیامد عادی تماس سموم می‌باشد این امکان وجود دارد که یک جایگاه هدف مهم برای سموم عصبی هیپوکامپ باشد و سرب بر روی نوروژنز و مورفولوژی نورون‌های هیپوکامپ اثر بگذارد. Introduction & Objective: Numerous observations in clinical and preclinical studies indicate that the developing brain is particularly sensitive to lead (PB)'s pernicious effects. The effects of low concentrations of lead on neurodevelopment are complicated. Lead acetate can disrupt both the CNS activity and neurons development. The present study was carried out to assess the effect of low level lead exposure on learning and memory by active avoidance learning. Materials & Methods: This experimental study was conducted at the Islamic Azad University of Parand in 2008. Eight groups of NMRI rats (9 rats in each group) (weight 220±30 gr) consisting of six experimental groups (3 after infancy and 3 adult groups) were exposed to low concentrations of lead for 45 days. The drinking water of the experimental groups was replaced by 0.05 %, 0.1 % and 0.2 % of lead acetate solution whereas the two control groups received distilled water. The results were analyzed using the SPSS software and student t-test. Results: In this study, the learning and memory tests showed no significant differences between experimental groups (infancy and adulthood) and infancy control and adult control in number of shocks for 0.05% concentration of lead acetate. The memory test showed an increase in number of shocks for 0.1% and 0.2% concentration of lead acetate in adult groups and an increase in number of shocks for 0.2% concentration of lead acetate in infancy groups (P<0.05). The learning test showed an increase in number of shocks for 0.2% concentration of lead acetate in infancy groups (P<0.05). Conclusion: Mechanisms of lead poisoning in the CNS are not clear and it as been suggested that lead exposure during life alters the granule cell neurogenesis and morphology in the hippocampus of infant or young adult rats. استات سرب, یادگیری, حافظه, پس از شیرخوارگی, موش صحرایی نر بالغ lead acetate, learning, memory, adult rat, after weaning 47 55 http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-400&slc_lang=fa&sid=1 S Bidaran سایه بیداران sayeh_bidaran@yahoo.com 10031947532846002784 10031947532846002784 Yes S Nasri سیما نصری 10031947532846002785 10031947532846002785 No