Armaghane Danesh

fa ارزیابی بزاق به‌عنوان نشانگر زیستی منیزیوم در بیماران پیوند کلیه تحت درمان با تاکرولیموس: مطالعه مقطعی و تحلیل همبستگی سطح سرمی و بزاقی Salivary Magnesium as a Biomarker in Kidney Transplant Recipients Receiving Tacrolimus: A Cross-Sectional Study with Serum–Saliva Correlation Analysis دندانپزشکی Dentistry كاربردي Applicable زمینه و هدف: تاکرولیموس داروی اصلی در پیوند کلیه است که با افزایش دفع منیزیوم موجب هایپومنیزیومی و پیامدهای بالینی جدی می‌شود. پایش سرمی منیزیوم روشی تهاجمی و پرهزینه است، در حالی‌که بزاق به‌عنوان مایع زیستی غیرتهاجمی می‌تواند جایگزین بالقوه باشد. هدف این مطالعه بررسی همبستگی بین سطح منیزیوم سرمی و بزاقی در بیماران پیوند کلیه تحت درمان با تاکرولیموس در دوره‌های مختلف پس از پیوند بود. روش بررسی:  این مطالعه مقطعی بر روی ۱۰۰ بیمار بالغ دریافت‌کننده تاکرولیموس پس از پیوند کلیه انجام شد. نمونه‌های خون و بزاق در چهار مقطع زمانی (هفته اول، ماه اول، ماه سوم، ماه ششم) جمع‌آوری گردید. بزاق غیرتحریکی (۵ میلی‌لیتر) پس از سانتریفوژ در ۳۰۰۰ rpm به مدت ۱۰ دقیقه در ۴°C نگهداری شد. سطح منیزیوم سرمی و بزاقی با کیت استاندارد پارس آزمون و روش اسپکتروفوتومتری کالریمتریک (λ=532 nm) اندازه‌گیری گردید. پایایی و روایی بر اساس استانداردهای بین‌المللی تأیید شد. داده‌ها با آزمون تی زوجی، ANOVA  و ضریب همبستگی پیرسون تحلیل شدند. SPSS v26, GraphPad Prism v9)؛ p<0.05) یافته‌ها: نتایج نشان داد که در ماه سوم شیوع هایپومنیزیومی به بیشترین میزان (۵۲٪) رسید. میانگین سطح سرمی منیزیوم از 2.03 mg/dL در هفته اول به 1.84 در ماه سوم کاهش یافت، در حالی‌که مقدار بزاقی از 0.145 mmol/L به 0.108 رسید. همبستگی معنادار تنها در هفته اول مشاهده شد (r=0.392, p=0.008) و دقت بزاق برای تشخیص هایپومنیزیومی نیز تنها در همین مرحله قابل قبول بود (AUC=0.781, p=0.006). تفاوت آماری معناداری بین جنسیت‌ها در سطح منیزیوم گزارش نشد. مطالعه نشان داد که استفاده بالینی از بزاق در هفته‌های ابتدایی پس از پیوند می‌تواند جایگزینی تقریبی برای سنجش منیزیوم باشد؛ با این حال، در مراحل مزمن‌تر همبستگی ضعیف شده و قابلیت تشخیصی بزاق کاهش می‌یابد. مطالعات بیشتر با حجم نمونه بالا، کنترل داروها و بررسی فیزیولوژی بیمار برای اعتبارسنجی این روش ضروری است. نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که بزاق در مراحل ابتدایی پس از پیوند می‌تواند به‌عنوان نشانگر زیستی تقریبی سطح منیزیوم سرمی مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، در مراحل مزمن‌تر همبستگی ضعیف شده و قابلیت تشخیصی بزاق کاهش می‌یابد. بنابراین، برای اعتبارسنجی بالینی این روش، انجام مطالعات آینده با حجم نمونه بزرگ‌تر، کنترل دقیق‌تر داروها و بررسی سایر نشانگرهای بزاقی ضروری است.   Abstract Background and Objective: Tacrolimus remains the pivotal immunosuppressant in kidney transplantation, yet its propensity to enhance renal magnesium wasting predisposes recipients to hypomagnesemia with potentially severe clinical sequelae. Conventional monitoring of serum magnesium is invasive and resource‑intensive, whereas saliva represents a non‑invasive biofluid with promise as a surrogate biomarker. This study aimed to delineate the correlation between salivary and serum magnesium concentrations in kidney transplant recipients receiving tacrolimus across distinct post‑transplant intervals. Methods: this cross‑sectional study, 100 adult kidney transplant recipients receiving tacrolimus were enrolled. Blood and saliva samples were collected at four predefined post‑transplant time points (week 1, month 1, month 3, and month 6). Unstimulated saliva (5 mL) was centrifuged at 3000 rpm for 10 minutes and stored at 4 °C. Serum and salivary magnesium concentrations were quantified using a standardized Pars Azmoon kit and a colorimetric spectrophotometric method (λ = 532 nm). Reliability and validity were confirmed according to international standards. Statistical analyses were performed using paired t‑tests, one‑way ANOVA, and Pearson’s correlation coefficient (SPSS v26, GraphPad Prism v9), with significance set at p < 0.05. Results: The incidence of hypomagnesemia peaked at 52% during the third month post‑transplant. Mean serum magnesium declined from 2.03 mg/dL in the first week to 1.84 mg/dL at month three, while salivary magnesium decreased from 0.145 mmol/L to 0.108 mmol/L. A significant correlation was observed only at week one (r = 0.392, p = 0.008), with saliva demonstrating acceptable diagnostic accuracy for hypomagnesemia exclusively at this time point (AUC = 0.781, p = 0.006). No statistically significant differences in magnesium levels were detected between sexes. These findings suggest that salivary magnesium may serve as a provisional surrogate for serum measurement in the early post‑transplant period; however, in later phases, the correlation weakens and diagnostic performance diminishes. Larger studies with extended follow‑up, rigorous drug control, and comprehensive patient physiology assessment are warranted to validate this approach. Conclusion: This study demonstrates that salivary magnesium may serve as an approximate biomarker for serum magnesium levels in the early post‑transplant period. However, in later phases, the correlation weakens and diagnostic accuracy declines. Accordingly, clinical validation of this approach requires future investigations with larger cohorts, stricter pharmacological control, and exploration of additional salivary biomarkers تاکرولیموس؛ گیرندگان پیوند کلیه؛ بزاق؛ منیزیوم سرمی؛ هایپومنیزیومی؛ نشانگر زیستی Tacrolimus, Kidney Transplant Recipients, Saliva, Serum Magnesium, Hypomagnesemia, Biomarker 0 0 http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3178-1&slc_lang=fa&sid=1 rezvan ghanavati رضوان قنواتی Dr.rezvan.ghanavati@gmail.com 100319475328460032821 100319475328460032821 No Isfahan (Khurasgan) گروه علوم پایه داندانپزشکی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران Mohammad Javad Saidi محمد جواد سعیدی j.saeedi@iau.ac.ir 100319475328460032822 100319475328460032822 No Isfahan (Khurasgan) استادیار، گروه علوم پایه داندانپزشکی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران taiebeh Mohammadi Farsani طیبه محمدی فارسانی Taiebeh.mohammadi@iau.ac.ir 4679012420 100319475328460032823 Yes Department of Medical Biotechnology, Isf.C., Islamic Azad University, Iran گروه زیست فن آوری پزشکی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران