Armaghane Danesh

fa ارزیابی کیفیت اپلیکیشن‌های سلامت همراه مرتبط با پایبندی دارویی در ایران Assessing the Quality of Mobile Health Applications for Medication Adherence in Iran تخصصي Special پژوهشي Research مقدمه: اپلیکیشن‌های سلامت همراه به دلیل دسترسی‌پذیری بالا و نفوذ گسترده تلفن‌های هوشمند، به ابزارهایی کلیدی برای ارتقای پایبندی بیماران به درمان دارویی تبدیل شده‌اند. کیفیت این اپلیکیشن‌ها از نظر طراحی، عملکرد، امنیت داده‌ها و تجربه کاربری تأثیر مستقیمی بر اثربخشی آن‌ها دارد. با وجود افزایش استفاده از این ابزارها در ایران، مطالعات اندکی به ارزیابی نظام‌مند کیفیت آن‌ها پرداخته‌اند. این مطالعه با هدف ارزیابی و رتبه‌بندی اپلیکیشن‌های سلامت همراه مرتبط با پایبندی دارویی در ایران انجام شد. روش‌ بررسی: این پژوهش از نوع کاربردی و مقطعی است که در سال ۱۴۰۱ انجام شد. اپلیکیشن‌ها از پلتفرم کافه‌بازار با کلیدواژه‌های «دارو»، «داروخانه» و «یادآور دارو» شناسایی شدند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۸ اپلیکیشن واجد شرایط انتخاب گردید. برای ارزیابی، از چک‌لیست محقق‌ساخته و ابزار استاندارد MARS استفاده شد. داده‌ها توسط چهار ارزیاب مستقل (دو کارشناس فناوری اطلاعات سلامت، یک داروساز بالینی و یک اپیدمیولوژیست) جمع‌آوری گردید. تحلیل داده‌ها با روش‌های آماری توصیفی و تحلیلی و با نرم‌افزار SPSS نسخه ۱۶ انجام شد. یافته‌ها:  از میان ۱۳۳۶ اپلیکیشن اولیه، ۸ اپلیکیشن واجد شرایط ارزیابی شدند. بیش از نیمی از اپلیکیشن‌ها به‌روز بودند و همگی دارای قابلیت‌هایی مانند امنیت داده‌ها، پشتیبانی از چند کاربر و یادآوری آفلاین بودند. در مقابل، ویژگی‌هایی همچون حریم خصوصی، امتیاز پایبندی و گزارش‌های آماری پایبندی در هیچ‌یک از اپلیکیشن‌ها مشاهده نشد. در مجموع، سطح کیفیت اپلیکیشن‌ها ناهمگون بود و تنها تعداد محدودی از آن‌ها بخش عمده‌ای از ویژگی‌های عملکردی و عملیاتی مورد انتظار را دارا بودند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که اپلیکیشن‌های موجود در ایران اگرچه برخی قابلیت‌های پایه‌ای را دارا هستند، اما از نظر برخورداری از ویژگی‌های کلیدی و انطباق با استانداردهای بین‌المللی محدودیت دارند. نبود حریم خصوصی و بازخورد آماری پایبندی از مهم‌ترین کاستی‌ها محسوب می‌شود. پیشنهاد می‌شود توسعه‌دهندگان در طراحی اپلیکیشن‌ها به استانداردهایی مانند MARS توجه کنند و سیاست‌گذاران سلامت با تدوین چارچوب‌های نظارتی، کیفیت و ایمنی این ابزارها را تضمین نمایند.   Introduction: Mobile health applications have emerged as essential tools to improve medication adherence due to their high accessibility and the widespread use of smartphones. The quality of these apps in terms of design, functionality, data security, and user experience directly influences their effectiveness. Despite the growing use of such applications in Iran, limited studies have systematically assessed their quality. This study aimed to evaluate and rank mobile health applications related to medication adherence in Iran. Methods: This applied cross-sectional study was conducted in 2022. Applications were identified from the Cafe Bazaar platform using the keywords “medication,” “pharmacy,” and “medication reminder.” After applying inclusion and exclusion criteria, 8 eligible applications were selected. Evaluation was performed using a researcher-designed checklist and the standardized Mobile Application Rating Scale (MARS). Data were collected by four independent reviewers (two health information technology experts, one clinical pharmacist, and one epidemiologist). Statistical analysis was conducted using SPSS version 16 with descriptive and analytical methods. Results: Out of 1,336 initially identified apps, 8 were eligible for evaluation. More than half of them were up-to-date, and all included features such as data security, multi-user support, and offline reminders. However, none provided privacy protection, adherence scoring, or adherence statistics. Overall, the quality of the apps was heterogeneous, and only a limited number met most of the expected operational and functional features. Conclusion: The findings indicate that while mobile health applications for medication adherence in Iran possess some basic features, they lack critical elements and alignment with international standards. The absence of privacy protection and adherence feedback mechanisms were the most significant shortcomings. It is recommended that developers incorporate recognized standards such as MARS in app design, and that health policymakers establish regulatory frameworks to ensure the quality and safety of these applications. ارزیابی، کیفیت، پایبندی دارویی، نرم‌افزارهای تلفن همراه Evaluation, Quality, Drug Adherence, Mobile Applications 0 0 http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-782-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahnaz Samadbeik مهناز صمدبیگ mahbeik@gmail.com 100319475328460032069 100319475328460032069 No Ali Garavand علی گراوند Virya67@yahoo.com 100319475328460032070 100319475328460032070 No Atefeh Abtin عاطفه آبتین Virya67@gmail.com 100319475328460032071 100319475328460032071 No Cirruse Salehnasab سیروس صالح نسب cirruse.salehnasab@gmail.com 100319475328460032072 100319475328460032072 Yes