Armaghane Danesh

fa بررسی اثرات ترمیمی برخی از گیاهان دارویی و مکانیسم آنان بر زخم دیابتی: یک مطالعه مروری Therapeutic Effects and Molecular Mechanisms of Medicinal Plants in the Management of Diabetic Ulcers: A Narrative Review فیزیولوژی Physiology مروری Review Article زمینه و هدف: بیماری دیابت ملیتوس با عوارض جدی مانند زخم‌های دیابتی همراه است که در ۱۵ تا ۲۰ درصد موارد می‌تواند منجر به قطع عضو یا حتی مرگ و میر شود. این زخم‌ها به دلیل عوامل پاتولوژیک پیچیده، چالش‌های درمانی قابل توجهی ایجاد می‌کنند. از این رو، مطالعه مروری حاضر، با هدف بررسی اثرات ترمیمی و مکانیسم های عمل گیاهان دارویی در مدیریت زخم‌های دیابتی انجام شده است. روش بررسی: مطالعه حاضر از نوع مروری روایی می باشد، که برای شناسایی مقالات مرتبط، جستجویی جامع در پایگاه‌های داده‌ Pubmed، Google Scholar، Scopus و Web of Science با کلیدواژه‌های "زخم‌های دیابتی"، "گیاهان دارویی"، "ترمیم زخم"، "طب سنتی-ایرانی"، "Vitis vinifera"، "Launaea acanthodes"، "Nigella sativa"، "Morus nigra"، "Parvifelora fumaria"، "Elattaria cardamomum"، "Foenum graecum"، "Melilotus officinalis L"، "Curcuma longa L"، "Juglans regi"، "Prosopis farcta"، و "Ferula assa-foetida"  جستجو شد و ۳۶ مقاله یافت گردید. پس از بررسی، در نهایت 26 مقاله به مرحله ارزیابی و تحلیل وارد شدند. یافته ها: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهند که عصاره‌های گیاهی مختلف از جمله عصاره هسته انگور، گیاه چرخه، سیاهدانه، زغال اخته، شاه توت، شاتره، هل، شنبلیله، شاه افسر، زردچوبه، ریشه جغجغه و صمغ آنغوزه، دارای ترکیبات فعالی نظیر پلی‌فنل‌ها و ویتامین‌ها هستند که خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند و به طور قابل توجهی در بهبود زخم‌های دیابتی مؤثرند. این ترکیبات با کاهش استرس اکسیداتیو، افزایش سنتز کلاژن، تحریک آنژیوژنز و کاهش التهاب، روند ترمیم زخم را تسریع می‌کنند. هم‌چنین، برخی از این عصاره‌ها با خاصیت ضد میکروبی و ضد التهابی خود، از عفونت‌های ثانویه جلوگیری کرده و بهبود زخم‌های دیابتی را تسهیل می‌نمایند. نتیجه‌گیری: اگر چه پیشرفت‌های گوناگونی در زمینه درمان زخم های دیابتی حاصل شده است، اما بیشتر این درمان‌ها اثرات نسبی داشته و مکمل یکدیگر بوده‌اند و جهت درمان زخم های دیابتی، استفاده از گیاهان دارویی به عنوان راهکاری مؤثرتر ضروری می‌باشد. زیرا ویژگی‌هایی از جمله عوارض جانبی کمتر، هزینه کمتر، دسترسی بالا و کارایی بهتر در شرایط مزمن دارند. داروهای گیاهی در مقایسه با داروهای آلوپاتیک در پزشکی مدرن با چندین مکانیزم موجب بهبود زخم‌ها می‌شوند. از این‌رو، درمان زخم‌های دیابتی با استفاده از گیاهان دارویی بر اساس یافته‌ها و بررسی‌های این پژوهش می‌تواند به عنوان یکی از مناسب‌ترین روش‌ها معرفی شود. Background & aim: Diabetic foot ulcers (DFUs) are severe complications of diabetes mellitus, affecting 15–20% of patients and potentially leading to amputation or mortality. The complex pathophysiology of DFUs, characterized by impaired wound healing, poses significant therapeutic challenges. Conventional treatments often exhibit limited efficacy and high costs. This review aims to synthesize current evidence on the reparative effects and underlying molecular mechanisms of selected medicinal plants, with a focus on their potential as complementary therapies for DFU management. Methods: A narrative review was conducted following a comprehensive search of PubMed, Google Scholar, Scopus, and Web of Science databases. Search strategies included keywords such as "diabetic ulcers," "medicinal plants," "wound healing," "antioxidants," and specific botanical names including Vitis vinifera, Launaea acanthodes, Nigella sativa, Morus nigra, Fumaria parviflora, Elettaria cardamomum, Trigonella foenum-graecum, Melilotus officinalis, Curcuma longa, Prosopis farcta, Juglans regia, and Ferula assa-foetida. From an initial pool of 36 articles, 26 studies met the inclusion criteria and were subjected to detailed qualitative analysis. Results: The reviewed literature indicates that extracts from medicinal plants rich in bioactive constituents (e.g., polyphenols, flavonoids, and essential oils) significantly accelerate DFU healing. Key mechanisms include attenuation of oxidative stress, enhancement of collagen synthesis, promotion of angiogenesis, and modulation of inflammatory cytokines. Specific plants such as Nigella sativa, Curcuma longa, and Vitis vinifera demonstrated potent antioxidant and anti-inflammatory properties. Furthermore, several extracts exhibited antimicrobial activity, reducing the risk of secondary infections—a critical factor in DFU management. Conclusion: Medicinal plants offer a promising, multifaceted approach to managing diabetic ulcers by targeting key pathological pathways, including oxidative stress and inflammation. Their advantages, including fewer adverse effects and cost-effectiveness, position them as viable adjunctive therapies. However, rigorous clinical trials are warranted to standardize dosages and validate efficacy before widespread clinical adoption. . گیاهان دارویی, زخم های دیابتی, ترمیم زخم, طب سنتی ـ ایرانی Iabetic foot ulcers, Medicinal plants, Wound healing, Antioxidant mechanisms, Iranian Traditional Medicine, Phytotherapy 927 951 http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2973-2&slc_lang=fa&sid=1 H Ebrahimi هادی ابراهیمی hadiebmed@gmail.com 1130678393 100319475328460033516 No Student Research Committee, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران M Mazaheri محمد مظاهری mazaherimohammad@yahoo.com 0055232221 100319475328460033519 No Department of Iranian Medicine, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran گروه طب ایرانی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران A Honarvar علی هنرور Honarvarali14@gmail.com 100319475328460033517 100319475328460033517 No Cellular and Molecular Research Center, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران M Jafari Barmak مهرزاد جعفری برمک mehrzadj14@gmail.com 1818232626 100319475328460033518 No Cellular and Molecular Research Center, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران J Mohammadi جمشید محمدی j.mohammadi.4554@gmail.com 2391319894 100319475328460033515 Yes Department of Physiology and Pharmacology, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran. مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران