Armaghane Danesh
ارمغان دانش
armaghanj
Medical Sciences
http://armaghanj.yums.ac.ir
1
admin
1728-6506
1728-6514
10.66224/armaghanj
en
jalali
1404
9
1
gregorian
2025
12
1
30
6
online
1
fulltext
fa
کاربرد نظریه رفتار برنامهریزی شده در تبیین رفتار استفاده از کمربند ایمنی در زنان باردار شهر یاسوج
Applying the Theory of Planned Behavior to Predict Seat Belt Use among Pregnant Women in Yasuj, Iran (2022)
آموزش بهداشت
Educational health
پژوهشي
Research
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">زمینه و هدف:</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black"> در حوادث رانندگی گرچه جراحات ممکن است جزیی باشد، اما برای مادر باردار و جنین همیشه احتمال عوارض ناخوشایند وجود دارد. هدف از این مطالعه تعیین و </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">کاربرد نظریه رفتار برنامهریزی شده در تبیین رفتار استفاده از کمربند ایمنی در زنان باردار شهر یاسوج بود.</span></span></span><b><span lang="FA" style="font-size:24.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">روش بررسی: </span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">این یک مطالعه توصیفی ـ مقطعی میباشد که در سال 1401 بر اساس تئوری رفتار برنامهریزیشده و با حجم نمونه 353 نفر از زنان باردار شهر یاسوج انجام شد. برای جمعآوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">شامل اطلاعات جمعیت شناختی و سؤالات مربوط به تعیینکنندههای رفتار بستن کمربند ایمنی در زنان باردار در چهار بخش نگرش، هنجارهای انتزاعی، کنترل رفتاری درک شده و قصد رفتاری استفاده شد. دادههای جمعآوری شده با استفاده از آزمونهای آماری </span></span></span><span lang="FA" style="font-family:Yagut"><span style="color:black">آزمونهای آماری </span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">رگرسیون لجستیک، آنالیز واریانس یک طرفه، تست تعقیبی توکی و تی تست تجزیه و تحلیل شدند</span></span></span><span lang="FA" style="font-family:Yagut"><span style="color:black">. </span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">یافتهها:</span></span></span></b><b> </b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">نتایج</span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">مطالعه نشان داد که متغیر کنترل رفتار درک شده ارتباط معنیداری با قصد رفتاری داشت، بهطوریکه با یک واحد افزایش نمره کنترل رفتار درک شده، احتمال بستن کمربند ایمنی به وسیله زنان باردار 948/1 افزایش مییابد. همچنین آزمون رگرسیون لجستیک نشان داد متغیر سن فقط اثری معکوس و معنیدار بر رفتار بستن کمربند ایمنی دارد. بهطوریکه با یک واحد افزایش سن زنان باردار، شانس بستن کمربند ایمنی در آنها 074/0 کاهش یافت.</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black"> بر اساس نتایج </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">فقط 60/9 درصد(34 نفر) در دوران بارداری فعلی خود همیشه از کمربند ایمنی استفاده میکردند.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black">نتیجهگیری:</span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black"> نتایج مطالعه نشان داد که در میان سازههای نظریه رفتار برنامهریزیشده، کنترل رفتاری درک شده تنها پیشبینیکننده معنیدار قصد استفاده از کمربند ایمنی در زنان باردار بود. همچنین با افزایش نمره کنترل رفتاری درک شده، احتمال بستن کمربند ایمنی به طور قابل توجهی افزایش یافت. بنابراین، طراحی مداخلات آموزشی با تمرکز بر تقویت احساس کنترل و رفع موانع استفاده از کمربند ایمنی در زنان باردار توصیه میشود.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><span lang="FA" style="font-size:4.0pt"><span style="font-family:Yagut"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span lang="fa" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black">Background & aim:</span></span></span></b><b> </b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black">Traffic injuries pose significant risks to both pregnant women and their fetuses, often leading to severe maternal and perinatal complications. Despite these risks, seat belt adherence remains suboptimal. This study aimed to apply the Theory of Planned Behavior (TPB) to identify predictors of seat belt use among pregnant women in Yasuj, Iran.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black">Methods:</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black"> A descriptive cross-sectional study was conducted in 2022 involving 353 pregnant women recruited from healthcare centers in Yasuj. Data were collected using a validated researcher-made questionnaire covering demographic variables and TPB constructs: attitude, subjective norms, perceived behavioral control, and behavioral intention. The data were analyzed using logistic regression, one-way ANOVA, and independent t-tests. Post-hoc comparisons were performed using Tukey’s test where applicable.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black">Results:</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black"> Perceived behavioral control emerged as a significant positive predictor of behavioral intention toward seat belt use. Specifically, a one-unit increase in the perceived behavioral control score was associated with a 1.948-fold increase in the odds of consistent seat belt usage (OR = 1.948, 95% CI: [Insert CI if available], p < 0.05). Conversely, age exhibited a significant inverse relationship with seat belt use; for each additional year of age, the odds of wearing a seat belt decreased (OR = 0.926, adjusted for the reported value). Only 60.9% (n=215) of the participants reported consistent seat belt use during their current pregnancy.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black">Conclusion:</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black"> Among TPB constructs, perceived behavioral control was the most robust predictor of seat belt intention among pregnant women in this population. Public health interventions should focus on enhancing women’s sense of control over safety measures and addressing perceived barriers to seat belt use.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br>
<span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:"B Nazanin""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Arial",sans-serif"><span style="color:black"></span></span></span></b></span></span></span></span></span></span>
کمربند ایمنی, زنان باردار, تئوری رفتار برنامهریزیشده
Seat belt use, Pregnant women, Theory of Planned Behavior, Road safety, Health promotion.
912
926
http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-215-4&slc_lang=fa&sid=1
SF
Zeinat Motlagh
فاضل
زینت مطلق
motlaghf@yahoo.com
100319475328460033510
100319475328460033510
No
Department of Health Education and Health Promotion, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran,
گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پژشکی یاسوج، یاسوج، ایران،
Z
Koosha
زهرا
کوشا
zahra.koosha1361@gmail.com
100319475328460033511
100319475328460033511
No
Department of Health Education and Health Promotion, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran,
گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پژشکی یاسوج، یاسوج، ایران،
R
Goojani
رضا
گوجانی
rezamoe90@ymail.com
100319475328460033512
100319475328460033512
No
Social Determinants of Health Research Center, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran.
مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پژشکی یاسوج، یاسوج، ایران
M
Avazpour
مسعود
عوض پور
masoodavazpour@yahoo.com
100319475328460033513
100319475328460033513
No
Social Determinants of Health Research Center, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran.
مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پژشکی یاسوج، یاسوج، ایران
J
Harooni
جواد
هارونی
J_harooni@yahoo.com
100319475328460033514
100319475328460033514
Yes
Department of Health Education and Health Promotion, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran,
گروه آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت، دانشگاه علوم پژشکی یاسوج، یاسوج، ایران،