Armaghane Danesh

fa کاربرد نظریه شناختی اجتماعی در پایبندی به رژیم غذایی کم نمک در بیماران مبتلا به فشار خون بالا An Application of the Social Cognitive Theory to Adherence to a Low-Salt Diet in Patients with Hypertension آموزش بهداشت Educational health پژوهشي Research زمینه و هدف: فشارخون بالا یکی از مهم ترین علل مرگ و میر زودرس در سراسر جهان است. از جمله راه‌های کنترل فشارخون بالا اصلاح سبک زندگی به خصوص توجه به رفتارهای تغذیه‌ای ازجمله کاهش مصرف مواد غذایی حاوی نمک است، لذا هدف از این مطالعه  بررسی کاربرد نظریه شناختی اجتماعی در پایبندی به رژیم غذایی کم نمک در بیماران مبتلا به فشارخون بالا بود. روش بررسی: این یک مطالعه توصیفی ـ مقطعی می‌باشد که در سال 1400 بر روی 100 بیمار مبتلا به فشارخون بالای تحت پوشش مراکز جامع سلامت شهر چرام در استان کهگیلویه و بویراحمد انجام گرفت. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه‌ای پایبندی به رژیم غذایی کم‌نمک مبتنی بر پرسشنامه تعدیل یافته تأثیر سطح فعالیت‌های خودمراقبتی در فشارخون بالا و پرسشنامه محقق ساخته سازه‌های تئوری شناختی اجتماعی بندورا شامل؛ سازه‌های خودکارآمدی، حمایت اجتماعی و خودتنظیمی بود. بیمارانی که معیارهای ورود به پژوهش را داشته اند به صورت تصادفی انتخاب و با کمک کارشناس بیماری‌ها پرسشنامه ها تکمیل گردید. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از آزمون‌های آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی تجزیه و تحلیل قرار شدند. یافته‌ها: دامنه سنی شرکت کنندگان40 تا 69 سال با میانگین 29/7±26/57 بود،  که 61 درصد زن و 39 درصد مرد بودند. 34 نفر(34 درصد) از شرکت کنندگان بی‌سواد، 20 نفر(20 درصد) تحصیلات دانشگاهی و 27 درصد سابقه خانوادگی فشارخون داشتند. میانگین فشارخون سیستولیک 22/10±95/136 و میانگین فشارخون دیاستولیک 44/5±56/85 بود. میزان پایبندی به رژیم غذایی کم نمک در بیماران مورد بررسی 32 درصد : 4/34 درصد زنان و 3/33 درصد از مردان بودند. لذا با بهره‌‌گیری از آنالیز رگرسیون خطی مشخص شد که سازه‌های تئوری شناختی اجتماعی در مجموع 20 درصد از واریانس پایبندی به رژیم غذایی کم‌نمک را پیش‌بینی می‌کنند. نتیجه‌گیری: یافته های پژوهش حاکی از پایین بودن میزان پایبندی به رژیم غذایی کم نمک در بیماران مورد بررسی بود که  می تواند زنگ خطری برای بیماران و سیستم بهداشتی درمانی باشد که با اجرای برنامه‌های درمانی‌ـ مداخله‌ای و به کارگیری راهبردهای آموزشی در زمینه حمایت اجتماعی خانواده و خودتنظیمی می‌توان نقش بسزایی در افزایش پایبندی به رژیم غذای کم نمک و کنترل بیماری فشارخون داشت.   Background & aim: High blood pressure is one of the most important causes of premature death worldwide. One of the ways to control high blood pressure is lifestyle modification, especially paying attention to nutritional behaviors, such as reducing the consumption of salt-containing foods, therefore the purpose of the present study was to investigate the application of social cognitive theory in adherence to a low-salt diet in patients with high blood pressure. <pre style="text-align:justify"> Methods: The present descriptive-cross-sectional study was conducted in 2021 on 100 patients with high blood pressure covered by comprehensive health centers in the city of Charam, located in the Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad province. Data collection tools included a questionnaire on adherence to a low-sodium diet, based on a modified version of the self-care activities level adjustment questionnaire in hypertension, and a researcher-made questionnaire consisting of components from the Bandura Social Cognitive Theory, including self-efficacy, social support, and self-regulation. Patients meeting the inclusion criteria were randomly selected, and with the assistance of a disease specialist, questionnaires were completed. The collected data were analyzed using Pearson correlation and linear regression statistical tests.</pre> Results: The participants' age ranged from 40 to 69 years, with a mean of 57.26 ± 29.7. 61% were female and 39% were male. 34 participants (34%) were illiterate, while 20 participants (20%) had university education. 27% had a family history of hypertension. The mean systolic blood pressure was 136.95 ± 10.22, and the mean diastolic blood pressure was 85.56 ± 5.44. The adherence rate to a low-salt diet among the studied patients was 32% (34% for females and 33% for males). Linear regression analysis revealed that the social cognitive theory predicts for 20% of the variance in adherence to a low-salt diet Conclusion: The findings indicated a low level of adherence to a low- salt diet among the studied patients. This can serve as a warning sign for both these patients and the healthcare system. Implementing interventional treatment programs and utilizing educational strategies, particularly in the areas of family social support and self-regulation, can play a significant role in increasing adherence to a low-sodium diet and controlling hypertension for these individuals.   پایبندی به رژیم غذای کم نمک, تئوری شناختی اجتماعی, فشارخون بالا, خود تنظیمی, حمایت اجتماعی خانواده Adherence to a low-salt diet, Social cognitive theory, Hypertension, Self-regulation, Family social support 67 79 http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-86-5&slc_lang=fa&sid=1 نرگس روستایی rousta.biostatistics@gmail.com 100319475328460029695 100319475328460029695 No Department of Statistics, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran گروه آمار آمارزیستی و اپیدمیولوژی، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران Masomeh Khobani معصومه خوبانی khoobani.m95@gmail.com 100319475328460029696 100319475328460029696 No Department of Health Education and Promotion, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران Majid Majlesi مجید مجلسی majid_majlesi@yahoo.com 100319475328460029697 100319475328460029697 No Department of Nutrition Sciences, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran گروه علوم تغذیه، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران Javah Haroni جواد هارونی j_harooni@yahoo.com 100319475328460029698 100319475328460029698 No Department of Health Education and Promotion, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران Fazel Zinat motlagh سید فاضل زینت مطلق motlaghf@yahoo.com 100319475328460029699 100319475328460029699 Yes Department of Health Education and Promotion, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iran گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشگاه علوم پزشکی یاسوج، یاسوج، ایران