Armaghane Danesh

fa بررسی تنوع گونه‌ای و تأثیر دما و رطوبت بر وفور نسبی مگس‌های مهم از نظر پزشکی در شهرستان فولادشهر اصفهان Diversity Assessment and the effect of Temperature and Humidity on the Relative Abundance of Medically Important Fly Species in Fouladshahr, Isfahan Province آموزش بهداشت Educational health پژوهشي Research زمینه و هدف: مگس‌ها به لحاظ ارتباط نزدیک با انسان قادر به انتقال مکانیکی بسیاری از عوامل بیماری‌زا و در نتیجه ایجاد بیماری‌های مختلف می‌باشند. شناخت و تعیین گونه‌ای مگس‌ها برای آگاهی از وضعیت موجود و برنامه‌ریزی برای کنترل آنها ضروری می‌باشد. لذا هدف از این مطالعه تعیین و بررسی تنوع گونه‌ای و وفور نسبی مگس‌های مهم از نظر پزشکی در شهرستان فولادشهر اصفهان بود. روش بررسی: این مطالعه ‌از نوع توصیفی ـ تحلیلی می‌باشد. نمونه‌برداری از فروردین تا اسفندماه سال 1398 به مدت یک سال و ماهیانه دوبار در ایستگاه‌های منتخب در شهرستان فولادشهر انجام شد. جمع‌آوری مگس‌های بالغ با استفاده از تور حشره‌گیری و استفاده از تله‌های بطری پلاستیکی مخروط وارونه انجام شد. به‌ منظور تلاش برای به دست آوردن حداکثر تنوع گونه‌ای، نمونه‌برداری در چهارفصل و هر فصل شش نوبت به‌نحوی ‌که دو بار در ماه و به تعداد یک‌بار در هر منطقه انجام شد. مکان نمونه‌‌گیری براساس نزدیکی به مکان‌های رشد و نمو مگس‌ها مانند اطراف بیمارستان، محل جمع‌آوری زباله، مراکز بهداشتی و درمانی و اماکن حیوانی با احتمال وجود مگس انتخاب شدند. متوسط دما، رطوبت و سرعت باد روزانه ثبت می‌شد. مگس‌‌ها پس از صید به آزمایشگاه منتقل و مونته ‌شدند، سپس با استفاده از کلید تشخیص معتبر مورد شناسایی قرار ‌گرفتند. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از آزمون‌های آماری همبستگی اسپیرمن  و رگرسیون GEE تجزیه و تحلیل شدند.     یافته‌ها: در نتیجه این مطالعه 6030 مگس از سه خانواده موسیده ـ کالیفوریده و سارکوفاژیده صید شدند.بیشترین تعداد مگس‌ متعلق به جنس موسکا دامستیکا(72 درصد) و سارکوفاگا اجپتیکا(08/0 درصد) کمترین فراوانی را داشتند. بیشترین وفور مگس‌ها در ماه‌ تیر و کمترین مقدار به ترتیب در ماه‌‌های دی و بهمن در شهر فولادشهر مشاهده شد. نتایج همبستگی نشان داد که با کاهش مقدار رطوبت جمعیت گونههای مگس بهتدریج افزایش مییابد(004/0p<) و هم‌چنین با افزایش دما میزان فراوانی جمعیت مگس‌ها نیز افزایش می‌یابد(0001/0p<). نتیجه‌گیری: با توجه به وفور مگس‌ها در منطقه مورد مطالعه و با توجه به نقش بسیار مهم آنها در بهداشت منطقه، اتخاذ روش‌های مناسب جهت مدیریت منابع و استفاده از ظرفیت‌‌های موجود برای کنترل جمعیت مگس‌ها در منطقه مورد مطالعه، ضروری به نظر می‌رسد.   Background & aim: Due to their close connection with humans, flies are able to mechanically transmit many pathogenic agents and thus cause various diseases. Knowing and determining the species of flies is necessary to know the current situation and plan for their control. Therefore, the purpose of the present study was to determine and investigate the species diversity and relative abundance of medically important flies in Fouladshahr, Isfahan province. Methods: The present study was of a descriptive-analytical type. Sampling was done from April to March 2018 for one year and twice a month in selected stations in Fouladshahr, Iran. The collection of adult flies was done using insect nets and using inverted cone plastic bottles traps. In order to try to obtain the maximum diversity of species, sampling was done in four seasons and six times in each season, twice a month and once in each region. The sampling location was selected based on the proximity to the places where flies grow and develop, such as around the hospital, garbage collection, health and treatment centers, and animal places with the possibility of flies. Daily average temperature, humidity and wind speed were recorded. After catching the flies, they were transported to the laboratory and mounted. A that point they were identified using a valid identification key. The collected data were analyzed using Spearman's correlation and GEE regression statistical tests. Results: In the present study, 6030 flies from three species, Musidae, Calliphoridae and Sarcophagidae, were caught. The highest number of flies belonged to the species Musca domestica (72%) and Sarcophaga aegypti (0.08%) had the lowest frequency. The highest abundance of flies was in the month of July and the lowest amount was respectively in the months of January and February in Fouladshahr. Correlation results indicated that with the decrease in humidity, the population of flies increased (P˂0.004) and with the increase in temperature, the abundance of flies increased (P˂0.0001). Conclusion: Considering the abundance of flies and their health importance in the study area, it seems necessary to adopt appropriate methods to manage resources and use existing capacities to control the population of flies in the study area. مگس, موسیده, کالیفوریده, سارکوفاژیده, تنوع گونه‌ای Fly, Musidae, Calliphoridae, Sarcophagidae species diversity. 704 715 http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2787-1&slc_lang=fa&sid=1 SF Motevali Haghi فرزاد متولی حقی haghi77@yahoo.com 100319475328460028322 100319475328460028322 No Department of Medical Entomology and Vector Control, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran, گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران، R Aminzadeh Gohari رسول امین زاده گوهری r.aminzadeh55@gmail.com 100319475328460028323 100319475328460028323 No Department of Medical Entomology and Vector Control, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran, گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران، K Akbarzadeh کامران اکبرزاده kamran.akbarzadeh@yahoo.com 100319475328460028324 100319475328460028324 No Department of Medical Entomology and Vector Control, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran, گروه حشره‌شناسی پزشکی و کنترل ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران A Enayati احمدعلی عنایتی ahmadali_enayati@yahoo.com 100319475328460028325 100319475328460028325 No Department of Medical Entomology and Vector Control, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran, گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران، O Dehghan امید دهقان omid_dehghan21@yahoo.com 100319475328460028326 100319475328460028326 No Department of Medical Parasitology and Mycology, Iranshahr University of Medical Sciences, Iranshahr, Iran, گروه انگل شناسی و قارچ شناسی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر، ایرانشهر، ایران SH Nikookar حسن نیکوکار nikookar_84@yahoo.com 100319475328460028327 100319475328460028327 No Department of Medical Entomology and Vector Control, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran, گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران، M Fazeli-Dinan محمود فاضلی دینان fazelidinan@gmail.com 100319475328460028328 100319475328460028328 No Department of Medical Entomology and Vector Control, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran, گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران، M Eslamifar معصومه اسلامی فر microbiologist.eslamifar@yahoo.com 100319475328460028329 100319475328460028329 No Department of Environmental Health Engineering, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran, گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران J Yazdani-Charati جمشید یزدانی چراتی jamshid.charati@gmail.com 100319475328460028330 100319475328460028330 No Department of Biostatistics, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran گروه آمار زیستی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران F Sahraee فرزانه صحرایی sahraeifarzane63@gmail.com 100319475328460028331 100319475328460028331 No Department of Medical Entomology and Vector Control, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran, گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران، N Hosseini Vasoukolaei نسیبه حسینی واسوکلایی nasibeh.hoseini@gmail.com 100319475328460028332 100319475328460028332 Yes Department of Medical Entomology and Vector Control, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran, گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران،