fa تأثیر آموزش مبتنی بر خودکارآمدی در ارتقای رفتارهای تغذیه‌ای و کنترل وزن در دختران نوجوان دارای اضافه وزن و چاقی تخصصي Special پژوهشي Research زمینه و هدف: یکی از مهم‌ترین عوامل پیشگویی کننده رفتار، خودکارآمدی درک شده است. هدف از این مطالعه تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر خودکارآمدی در ارتقای رفتارهای تغذیه‌ای و کنترل وزن در دختران نوجوان دارای اضافه وزن و چاقی بود. روش‌بررسی: این مطالعه نیمه تجربی بر روی 78 دختر نوجوان 16-12 ساله دچار چاقی و اضافه وزن که به طور تصادفی به دو گروه مساوی آزمون و کنترل تقسیم شدند، انجام شد. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه استاندارد کلارک جمع‌آوری شد. چهار جلسه برنامه آموزشی برای گروه آزمون اجرا شد و نتایج حاصل بعد از مداخله، در هر دو گروه بررسی شد. داده‌ها با آزمون‌های آماری تی زوجی، تی مستقل و کای دو تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: بعد از مداخله تفاوت معنی‌داری در گویه‌های فشار اجتماعی، دسترسی به غذا و تجربه هیجان‌های مثبت در گروه آزمون مشاهده شد(05/0p<)، ولی در گویه‌های تجربه هیجان‌های منفی و احساس ناراحتی‌های جسمی‌تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد(05/0p>). در گروه کنترل این تفاوت در هیچ کدام از گویه‌ها معنی‌دار نبود(05/0p>). نتیجه‌گیری: استفاده از فنون مداخله از قبیل برنامه‌های ارتقای خودکارآمدی، نتایج مثبتی در تشویق نوجوانان به انتخاب سبک زندگی سالم داشته و به پیشگیری از چاقی و اضافه وزن در آنان کمک می‌نماید. Background & aim: Perceived self-efficacy is one of the predictive factors in behavior. The purpose of this study was to identify the effect of education on eating behaviors self - efficacy in the obese or overweight adolescent female students. Methods: This is a quasi-experimental study conducted in 2011 in Razan, Iran, on 78 obese and overweight adolescent girls, aged 12-16, which were randomly divided into experimental and control groups. The data was collected by using the weight efficacy lifestyle questionnaire (WEL). Educational programs were implemented for four sessions for experiment group and the results were evaluated after intervention. The data were analyzed using paired t-test, independent t-test, and chi square. Results: Following the intervention, significant differences were observed in subscales including social pressures (t=-3.60, p<0.001), availability of nutrition (t=-2.81 p=0.008) and entertaining activities (t=-5.62 p <0.001) in experimental group. However, these differences were not significant in negative emotions and physical discomfort in this group. There were no significant differences in control group in any of subscales. Conclusion: Utilizing an intervention technique like the present wellness-based program had positive effects on encouraging the adolescents for making healthier lifestyle and will help them with preventing of the obesity and overweight. Key words: خودکارآمدی, چاقی, اضافه وزن, رفتار Self-efficacy, Obesity, over weight, behavior. 117 128 http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-172&slc_lang=fa&sid=1 N Peyman نوشین پیمان 10031947532846001456 10031947532846001456 No KH Ezzati Rastegar خدیجه عزتی رستگار kh.rastgar@yahoo.com 10031947532846001457 10031947532846001457 Yes A Taghipour علی تقی‌پور 10031947532846001458 10031947532846001458 No H Esmaily حبیب اله اسماعیلی 10031947532846001459 10031947532846001459 No