Armaghane Danesh

fa مقایسه اثربخشی درمان شناختی ـ رفتاری و هیپنوتیزم درمانی بر خودکارآمدی درد و شدت درد در دختران با دیسمنوره اولیه Comparing the Effectiveness of Cognitive Behavioral Therapy and Hypnosis Therapy Pain Self-Efficacy and Pain Severity in Girls with Primary Dysmenorrhea روانشناسی Psychology پژوهشي Research چکیده زمینه و هدف: شروع قاعدگی یک مسئله مهم دوران نوجوانی و درد قاعدگی یک مشکل رایج در نوجوانان است. با توجه به ارتباط خودکارآمدی درد با شدت درد، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی و مقایسه درمان شناختی رفتاری و هیپنوتیزم درمانی بر شدت درد و خودکارامدی درد در دختران با دیسمنوره اولیه صورت پذیرفت.   روش بررسی: طرح پژوهش از نوع نیمه آزمایشی، با پیش‌آزمون و پس‌آزمون و گروه کنترل است. جامعه آماری این پژوهش شامل دختران مبتلا به دیسمنوره اولیه شهر اردبیل در فروردین سال1394 بود که از بین آنها، 1600 دانشآموز با روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای مورد غربالگری قرار گرفتند. پس از بررسی ملاکهای ورود، 75 نفر از این دانشآموزان به روش تصادفی به سه گروه (دو گروه آزمایشی و یک گروه گواه) گمارده شدند. جهت جمعآوری دادهها در مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون از درجهبندی دیداری درد، پرسشنامه خودکارآمدی درد و پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. برای گروههای آموزشی، آموزش کنترل درد مبتنی بر رویکرد شناختی‌ـ رفتاری و آموزش خودهیپنوتیزمی‌در 10 جلسه 45 دقیقهای برگزار شد. در حالی که گروه کنترل در لیست انتظار قرار داشتند. دادههای جمع‌آوری شده با آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آزمونهای تحلیل کوواریانس چندمتغیره، کروسکال والیس و یومان ویتنی مورد تحلیل قرار گرفت.   یافته‌ها: میزان اثربخشی درمانها بر خودکارآمدی درد با توجه به مجذور اتا در تحلیل کوواریانس تک متغیره حدود 49 درصد بود. بین گروههای هیپنوتیزم درمانی و شناختی ـ رفتاری در مقایسه میانگینهای تعدیل شده با اصلاح بونفرونی تفاوت معنی‌دار وجود نداشت، ولی بین میانگینهای تعدیل شده خودکارآمدی درد در گروه هیپنوتیزم درمانی و گروه کنترل و هم‌چنین گروه آموزش شناختی_ رفتاری و گروه کنترل تفاوت معنی‌دار بود(01/0p<). نتایج آزمون کروسکال ـ والیس نشان داد تفاوت معنی‌داری بین سه گروه در شدت درد وجود دارد. آزمون یومان ویتنی برای مقایسه بین گروهها نشان داد شدت درد در گروه شناختی رفتاری و هیپنوتیزم درمانی در مقایسه با گروه کنترل به صورت معنی‌دار کاهش یافته است(01/0p<) و هیپنوتیزم درمانی مؤثرتر از آموزش شناختی ـ رفتاری است.    نتیجه‌گیری: درمان شناختی رفتاری و هیپنوتیزم درمانی در افزایش خودکارآمدی درد و کاهش شدت درد دختران با دیسمنوره اولیه اثربخش است.     ABSTRACT   Background & aim: Menstruation as an important issue in adolescence and menstrual pain is a common problem in adolescents. Regarding the relationship between pain severity and  pain self-efficacy, this study aimed to investigate and compare the efficacy of cognitive-behavioral therapy and hypnosis therapy on pain and pain self-efficacy in girls with primary dysmenorrhea.   Methods: The method of research is Quasi experimental and research design is pretest- posttest with control group. The study population included all second high school girls with primary dysmenorrhea in Ardabil city on 2015. a sample of 1,600 girls was screened by multi-stage cluster sampling method. After checking of entry criteria, 75 of those were assigned in 3 groups (two experimental groups and one control group) randomly. Self-efficacy questionnaire, visual analogue and scale Researcher- made questionnaire was used for collection data in pre-test and post-test stage. In order to collect data on pre and post grading, visual analog scale pain self-efficacy and self-administered questionnaire was used. For experimental groups, Pain control training based on cognitive-behavioral approach and self-hypnotism training was executed at 10 sessions in 45 minutes whereas control groups was in waiting list. Data collected were analyzed by descriptive statistics (mean and standard deviation) and multivariate analysis of covariance, Kruskal-Wallis and Mann-Whitney U.   Results: According to the chi Eta in one way covariance analysis The effectiveness of therapies on pain self-efficacy was 49 percent. There was no significant difference between cognitive behavioral group and hypnotherapy on pain self-efficacy justified mean with Bonferroni correction but there was significant difference between cognitive behavioral group and control group and between hypnotherapy group and control group on pain self-efficacy justified mean. The results of Kruskal Wallis showed that there is significant difference between 3 groups in pain severity. For comparison amongs groups, U-Mann Whitney index showed that the pain severity reduced significantly in cognitive behavioral and hypnotherapy group compared with control group and hypnotherapy which is More effective than cognitive behavioral therapy.   Conclusion: Cognitive behavioral therapy and hypnotherapy are effective in increased pain self-efficacy and reducing pain severity in girls with primary dysmenorrhea.   درمان شناختی ـ رفتاری, هیپنوتیزم درمانی, شدت درد, خودکارآمدی درد, دیسمنوره اولیه Cognitive Behavioral Therapy, Hypnotherapy, Pain Self-Efficacy, Pain Severity, Primary Dysmenorrhea 87 103 http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-945-1&slc_lang=fa&sid=1 F Farshbaf Manei Sefat فرناز فرشباف مانی صفت maneisefat@yahoo.co.in 100319475328460012609 100319475328460012609 Yes Department of Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran, گروه روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران، A Abolghasemi عباس ابوالقاسمی Abolghasemi1344@guilan.ac.ir 100319475328460012610 100319475328460012610 No Department of Psychology, University of Guilan, Rasht, Iran گروه روانشناسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران U Barahmand اوشا برهمند ub@uma.ac.ir 100319475328460012611 100319475328460012611 No Department of Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran, گروه روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران، N Hajloo نادر حاجلو hajloo53 @uma.ac.ir 100319475328460012612 100319475328460012612 No Department of Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran, گروه روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران،