:: دوره 14، شماره 1 - ( 1-1388 ) ::
جلد 14 شماره 1 صفحات 56-47 برگشت به فهرست نسخه ها
نیم رخ ترشح 24 ساعته هورمون کورتیزول در پرستاران نوبت‌کار
دکتر حسین کاکویی1، دکتر زهرا زمانیان اردکانی، دکتر سید مرتضی کریمیان، دکتر محمدتقی آیت الهی
1- ، hkakooei @sina.tums.ac.ir
چکیده:   (4890 مشاهده)
چکیده : مقدمه و هدف : کورتیزول یک گلوکوکورتیکوئید ترشح شده از غده آدرنال انسان که بیش از 90 درصد از مقدار ترشح را به خود اختصاص می‌دهد. این هورمون یکی از مهمترین متغیرهای فیزیولوژیک نشان دهنده وضعیت دستگاه سیرکادین آهنگین در انسان است، اما الگوی ترشح آن در ساعات اولیه صبح و طول روز در شاغلین ایران به ویژه نوبت‌کاران مشخص نیست. هدف این مطالعه تعیین نیم رخ ترشح 24 ساعته هورمون کورتیزول در پرستاران نوبت‌کار و ثابت کار در یک نظام نوبت‌کاری می‌باشد. مواد و روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه تجربی است که در فاصله سال‌های 1387 ـ 1385 بر روی 44 نفر از پرستاران زن در یک بیمارستان دانشگاه علوم پزشکی شیراز انجام پذیرفت. برای اندازه‌گیری هورمون کورتیزول از کلیه پرستاران مورد مطالعه (نوبت‌کار با چرخش سریع و ثابت کار با خواب شبانه) به مدت 24 ساعت(هر سه ساعت) نمونه خون گرفته شد. روش رادیو ایمونو اسی نیز برای تعیین غلظت کورتیزول در سرم انسانی و پلاسما استفاده شد. داده‌های جمع‌آوری شده به وسیله نرم‌افزار SPSS و آزمون آماری آنالیز واریانس یک طرفه تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که حداقل و حداکثر میزان کورتیزول 24 ساعته در پرستاران ثابت کار با خواب شبانه به ترتیب در ساعت 7 صبح و 16 عصر 75/59 و 74/22 میکروگرم بر دسی‌لیتر بوده که تا حدودی به حد طبیعی نزدیک است، اما این مقادیر در پرستاران نوبت‌کار با کار شبانه کاملاً متفاوت بوده و در ساعت‌های فوق به ترتیب 75/36 و 73/44 میکروگرم بر دسی‌لیتر می‌باشد که نشان از کاهش در صبح و افزایش در عصر دارد. این اختلاف در میزان کورتیزول پرستاران ثابت کار و نوبت‌کار از تفاوت معنی‌داری برخوردار است(006/0=р). در مورد تغییرات زمانی میزان ترشح کورتیزول نیز نتایج نشان می‌دهد که میزان کورتیزول دو گروه در ساعت 22 با ساعات 7 صبح و16 عصر تفاوت معنی‌دار دارد(001/0=р ) . نتیجه‌گیری: مقایسه مدل تغییرات زمانی ترشح کورتیزول در پرستاران نوبت‌کار و ثابت کار که نوبت‌کاری به طور سرشتی برای انسان غیرطبیعی و غیرعادی بوده و با تغییر الگوی طبیعی ترشح کورتیزول (کاهش در اوایل صبح و افزایش در عصر)، به طور قطع و یقین چرخه‌خواب، میزان استرس و کیفیت فعالیت روزانه را بر هم خواهد زد. واژه‌های کلیدی : کورتیزول، نوبت‌کاری، پرستار زن
واژه‌های کلیدی: واژه‌های کلیدی : کورتیزول، نوبت‌کاری، پرستار زن
متن کامل [PDF 140 kb]   (967 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1394/3/5 | پذیرش: 1394/3/5 | انتشار: 1394/3/5


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 14، شماره 1 - ( 1-1388 ) برگشت به فهرست نسخه ها