Armaghane Danesh

fa مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و هیجان‌مدار بر کیفیت زندگی در مراقبین بیماران مبتلا به سرطان Comparative Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy and Emotion-Focused Therapy on the Quality of Life in Cancer Caregivers پرستاری-روانپرستاری Nursery- Psychology كاربردي Applicable زمینه و هدف: مراقبین بیماران مبتلا به سرطان  با چالش‌ها و عوامل استرس‌زای زیادی روبرو هستند و همواره در معرض خطرات قابل توجه مرتبط با بار مراقبت قرار می‌گیرند که این اثرات منفی بر جنبه‌های مختلف زندگی‌ آنها قابل مشاهده است. بر اساس پیشینه، درمان شناحتی رفتاری و درمان هیجان‌مدار هر کدام بر کیفیت زندگی مؤثر است، اما در زمینه کاربرد این درمان‌ها و مقایسه آن‌ها در جامعه مورد تحقیق شکاف پژوهشی وجود دارد، لذا هدف از این مطالعه تعیین و مقایسه اثربخشی درمان شناختی رفتاری و درمان هیجان‌مدار بر  کیفیت زندگی در مراقبین بیماران مبتلا به سرطان بود. روش بررسی: در این مطالعه نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه گواه همراه با پیگیری دو ماهه می‌باشد. جامعه آماری شامل تمامی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان بود که از خدمات بنیاد نیکوکاری کنترل سرطان ایرانیان(مکسا) شهر مشهد در سه ماه آخر سال 1402 برای بیماران خود بهرمند می‌شدند. از جامعه آماری مذکور تعداد 45  نفر دارای شرایط ورود به پژوهش با روش نمونه‌گیری هدفمند وارد مطالعه شدند. سپس به صورت تصادفی در 3 گروه 15 نفره(30 نفر در 2 گروه آزمایش و 15 نفر در گروه گواه)، جایگزین شدند. از شاخص کیفیت زندگی(36=SF) جهت جمع‌آوری اطلاعات و به عنوان پیش‌آزمون و پس‌آزمون و پیگیری استفاده شد. پروتکل‌ها شامل درمان شناختی رفتاری(یونگ و همکاران، 2008) به صورت 10 جلسه 90 دقیقه‌ای هفته‌ای یک بار و درمان هیجان‌مدار(گرینبرگ، 20010) به صورت 8 جلسه 90 دقیقه‌ای هفته‌ای یک بار بودند؛ در حالی که گروه گواه هیچگونه مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و تعقیبی بونفرنی تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که هر دو درمان شناختی رفتاری و درمان هیجان مدار بر برخی از مؤلفه‌های کیفیت زندگی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان مؤثر است(05/0>p). براساس نتایج مقایسه‌های زوجی به دست آمده، میانگین نمرات عملکرد جسمانی و عملکرد اجتماعی و درد گروه درمان شناختی رفتاری به طور معنی‌داری بیشتر از افراد گروه گواه است(05/0>p). تفاوت بین میانگین نمرات سایر متغیرها در بین گروه‌ها معنی‌دار نمی‌باشد(05/0<p).   نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های پژوهش هر دو درمان بر کیفیت زندگی در مراقبین بیماران مبتلا به سرطان تأثیر معناداری دارند و بنابراین می توان در یاری رساندن به جامعه مذکور این مداخلات را به کار گرفت.   Background & aim: Background & Aim: Caregivers of cancer patients encounter multifaceted stressors and significant caregiving burdens, which can detrimentally impact various dimensions of their well-being. While both Cognitive Behavioral Therapy (CBT) and Emotion-Focused Therapy (EFT) are recognized as effective interventions for enhancing quality of life (QoL), there remains a paucity of comparative research regarding their relative efficacy within this specific population. This study aimed to compare the effectiveness of CBT and EFT on the quality of life of cancer caregivers. Methods: A quasi-experimental design with a pre-test, post-test, and a two-month follow-up was employed. The study population consisted of caregivers receiving services from the Mashhad Cancer Control Charity Foundation (MACSA). Using purposive sampling, 45 participants were selected and randomly assigned to three groups: CBT ($n=15$), EFT ($n=15$), and a control group ($n=15$). Data were collected using the Short Form-36 (SF-36) Health Survey. The CBT protocol comprised ten 90-minute weekly sessions (based on Young et al., 2008), while the EFT protocol included eight 90-minute weekly sessions (based on Greenberg, 2010). Data were analyzed using repeated-measures ANOVA, followed by Bonferroni post-hoc tests, via SPSS version 27. Results: Findings indicated that both CBT and EFT significantly improved certain dimensions of quality of life compared to the control group ($p < 0.05$). Post-hoc pairwise comparisons revealed that the CBT group exhibited significantly higher mean scores in physical functioning, social functioning, and pain management compared to the control group ($p < 0.05$). However, no significant differences were observed between the experimental groups (CBT vs. EFT) or in other QoL domains. Conclusion: Both CBT and EFT are effective interventions for enhancing the quality of life in cancer caregivers. These findings suggest that clinicians can integrate these therapeutic modalities into support programs to mitigate the psychological and physical burdens faced by this population.   کیفیت زندگی, درمان هیجان‌مدار, درمان شناختی ‌رفتاری, مراقبین بیماران مبتلا به سرطان Quality of life, Emotion-focused therapy, Cognitive behavioral therapy, Cancer caregivers, Caregiver burden. 795 814 http://armaghanj.yums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3114-1&slc_lang=fa&sid=1 MR Khodabakhsh محمدرضا خدابخش khodabakhsh@ut.ac.ir 100319475328460033473 100319475328460033473 Yes Department of Psychology, Neyshabur Branch, Islamic Azad University, Neyshabur, Iran گروه روانشناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران A Habibi Kilak آرزو آرزو حبیبی کیلک MR_KHODABAKHSH@YAHOO.COM 100319475328460033474 100319475328460033474 No Department of Psychology, Neyshabur Branch, Islamic Azad University, Neyshabur, Iran گروه روانشناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران